I. Hoàng điểm là gì?
Mắt gồm có : các phần phụ và nhãn cầu:
a. Các phần phụ:
- Mi mắt, lông mi để bảo vệ mắt
- Các cơ vận nhãn: để đưa mắt nhìn sang trái, phải, lên trên, xuống dưới
b. Nhãn cầu: hình cầu, 2/3 sau gồm có 2 lớp:
- Lớp củng mạc: ở ngoài, để bảo vệ nhãn cầu
- Lớp mạch máu: ở giữa, để nuôi dưỡng nhãn cầu
- Lớp thần kinh: ở trong cùng, còn gọi là lớp võng mạch, tức là phần mặt sau bên trong của mắt, dùng để nhìn thấy mọi vật xung quanh.
Hoàng điểm là phần trung tâm của võng mạch, dùng để nhìn chi tiết các vật. Phần võng mạch còn lại dùng để nhận thức tổng quát các vật xung quanh.
Mắt của chúng ta hoạt động như một máy chụp hình, võng mạc ví như phim máy chụp hình, nhưng khác ở chỗ đối với phim tất cả các điểm trên phim có độ phân giải như nhau nên hình thấy rõ ở mọi điểm, trong khi đó ở võng mạc, hoàng điểm là vùng có độ phân giải cao hơn, nên nhìn thấy rõ nét từng chi tiết, phần võng mạc còn lại có độ phân giải thấp hơn nên cho sự nhìn bao quát, giúp nhận thức được các vật xung quanh một cách tổng quát.
Hoàng điểm cho sự nhìn rõ nét từng chi tiết. Trong điều kiện bình thường, máu cung cấp các chất dinh dưỡng và hấp thụ lại các chất cặn bã do hoàng điểm thải ra. Khi có hiện tượng lão hóa, các chất dinh dưỡng đến ít hơn và chất cặn bả tích lũy lại nhiều hơn do lưu lượng máu đến hoàng điểm kém hơn, làm cho hoàng điểm không được nuôi dưỡng đầy đủ, dẫn đến mắt bị mờ và có thể không nhìn thấy ở vùng trung tâm, người ta gọi là thoái hóa hoàng điểm ở người cao tuổi.
II. Thoái hóa hoàng điểm ở mắt người cao tuổi là gì?
Là một tình trạng bệnh lý vùng hoàng điểm không được nuôi dưỡng đầy đủ, dẫn đến rối loạn chức năng của các tế bào cảm thụ ánh sáng gây ra mờ mắt. Đây là quá trình lão hóa ở người lớn tuổi.
III. Có bao nhiêu người mắc bệnh?
Người ta ước tính là có 12% dân số tuổi từ 65 – 75 bị bệnh này và số này tăng lên mỗi ngày. Bệnh này là nguyên nhân gây mù hàng đầu ở Mỹ & Châu Âu.
IV. Biểu hiện của bệnh ra sao?
Bệnh biểu hiện bằng ba triệu chứng:
- Mắt mờ, bệnh nhân nghĩ rằng kính đeo không còn phù hợp nữa
- Có một vùng mờ ở trung tâm, hoặc nhìn không thấy hết các chữ của một từ.
- Hình ảnh bị biến dạng
V. Bệnh diễn tiến như thế nào?
Bệnh diễn biến theo hai dạng:
a. Dạng “khô”: bệnh nhân thấy có vùng mờ ở trung tâm, nhưng bệnh nhân vẫn còn khả năng di chuyển đi lại một mình được.
b. Dạng “ướt” : chiếm 15% - 20%, gây mù đến mù đến 90% các trường hợp. Dạng này có chỉ định điều trị bằng laser.
VI. Bệnh có khả năng điều trị được không?
Điều trị : điều trị nhằm làm chậm sự tiến triển của bệnh.
a. Điều trị bằng laser: dạng ướt có chỉ định điều trị bằng laser, điều trị này cũng chỉ làm chậm sự tiến triển của bệnh chứ không làm mắt sáng ra thêm.
b. Điều trị bằng thuốc: nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, việc dùng liều chính xác vitamin C, E, và bêta-carotene liều cao kết hợp với oxít kẽm và đồng có thể chống lại sự lão hóa của võng mạc và đặc biệt là chống lại sự xuất hiện và tiến triển nặng hơn của thoái hóa hoàng điểm ở người cao tuổi.
- Ở người bình thường được dùng thuốc, giảm sự xuất hiện bệnh 28% so với người không được dùng thuốc.
- Ở người bị bệnh được dùng thuốc, giảm tiến triển nặng hơn của bệnh 20%, so với người không được dùng thuốc
VII. Làm thế nào để phát hiện sớm bệnh?
Muốn phát hiện sớm bệnh thoái hóa hoàng điểm ở mắt người cao tuổi, có thể dùng bảng lưới Amsler, để kiểm tra thị lực mắt tại nhà
Cách thực hiện như sau:
- Dán bảnh lưới Amsler lên tường ngang tầm mắt hoặc cầm trên tay.
- Đeo mắt kính vào(nếu đang dùng mắt kính)
- Để mắt cách bảng lưới Amsler 30,5 cm.
- Che mắt trái, (nếu kiểm tra mắt phải).
- Mắt phải, nhìn vào điểm trung tâm của hình vẽ.
- Ghi lại những nhận xét về những ô vuông và những đường kẻ trên bảng lưới Amsler.
- Lập lại như trên cho mắt còn lại.
Kết quả:
- Nếu nhìn thấy tất cả những đường kẻ là đường thẳng và những hình vuông có cùng 1 kính thước thì mắt bình thường.
- Nếu thấy có sự thay đổi hình dạng của đường kẻ, ví dụ như biến dạng, mờ, mất màu, có những vùng tối, hoặc thấy có những vùng bị biến mất, thì có thể là thoái hóa hoàng điểm nên đến bác sĩ chuyên khoa mắt để khám.
VIII. Làm gì để làm chậm tiến triển của bệnh?
- Bảo vệ mắt tránh ánh sáng mặt trời bằng cách đeo kính râm chống tia cực tím.
- Ngưng hút thuốc lá: hút thuốc lá làm suy yếu tuần hoàn của cơ thể, làm giảm chức năng của những mạch máu võng mạc.
- Chế độ ăn uống nhiều rau xanh, trái cây và cá.
- Dùng thuốc có chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho hoàng điểm, võng mạc như thuốc có chứa vitamin C, E, bêta-carotene, oxit kẽm, oxit đồng.
- Tập thể dục điều đặn: tập thể dục sẽ giúp cải thiện toàn bộ sức khỏe của cơ thể trong đó có hệ thống tuần hoàn.
- Thông tin cho mọi người, đặc biệt là người thân những nguy cơ cách phát hiện sớm, cách phòng ngừa bệnh.
Tóm lại: bệnh thoái hóa hoàng điểm là nguyên nhân gây mù hàng đầu ở người lớn tuổi ở các nước trên thế giới. Bệnh này gây ra do sự lão hóa của võng mạc, hoàng điểm. Việc điều trị sẽ làm chậm sự tiến triển nặng của bệnh. Do đó, việc khám phát hiện sớm để điều trị kịp thời và thực hiện các biện pháp phòng bệnh là rất cần thiết nhằm ngăn chặn sự xuất hiện và tiến triển của bệnh, giúp làm tăng chất lượng sống cho người cao tuổi.
BV. Mắt TP. HCM
