Thiếu máu tuổi học đường

Chóng mặt, thiếu tập trung, buồn ngủ trong giờ học,... chính là một trong những triệu chứng của bệnh thiếu máu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tinh thần học tập của các em.

Vì sao trẻ em dễ bị thiếu máu?

8% học sinh cấp 2 ở TP. HCM bị thiếu máu. Đó là kết quả của cuộc nghiên cứu do các bác sĩ Trung tâm Dinh dưỡng TP. HCM thực hiện trên gần 1.500 học sinh cấp 2. Gần một nửa số học sinh được điều tra hay bị chóng mặt, ¼ số em có triệu chứng mau mệt khi hoạt động thể lực, thiếu tập trung và buồn ngủ trong giờ học…

Trẻ em nước ta thường ăn thiếu chất sắt trong thực phẩm, vì đôi khi ăn uống không đủ lượng, hay thức ăn không chứa đủ chất sắt. Một số lớn trẻ sau khi đổi qua uống sữa bò lúc một tuổi trở nên bạc nhược, chậm chạp, dễ mệt mỏi, biếng ăn. 

Ở Việt Nam, một số ký sinh trùng như giun móc (Ancylostoma) làm mất máu kinh niên và có thể thiếu rất nhiều sắt, bệnh nhân thiếu máu nặng. Lứa tuổi dậy thì là một giai đoạn cần thêm nhiều sắt, vì đang tuổi hoạt động thể lực nhiều, mà chất sắt không đủ cung cấp qua bữa ăn hàng ngày. Các em trai lớn vọt hẳn lên, nhu cầu về sắt gia tăng. Riêng người thiếu nữ bắt đầu có kinh nguyệt (periods) và mất một số máu đều đặn hàng tháng, nghĩa là mất một lượng sắt cần đền bù bằng thực phẩm có chứa sắt. Nếu các cô, các cậu kém ăn, hoặc muốn "diet", có thể bị thiếu máu dễ dàng.

Biểu hiện của thiếu máu

Phần đông thiếu máu nhẹ không có triệu chứng rõ rệt, chỉ chậm lên cân, hơi xanh xao, mệt mỏi, giảm hoạt động, giảm tập trung chú ý, hay buồn ngủ, ngủ gật trong lớp, học bài lâu thuộc, mau quên... Nói chung, sắc diện xanh xao là một dấu hiệu của bệnh thiếu máu. Nhiều khi cha mẹ bệnh nhân để ý thấy con mình không được hồng hào như trước, cho cháu đi khám và giúp bác sĩ phát hiện ra bệnh. Tuy nhiên, nhận xét của cha mẹ, cũng như của bác sĩ dựa trên màu da của cháu đôi khi cũng không chính xác. Định bệnh chính xác cần phải dựa trên xét nghiệm đo số lượng hemoglobin hoặc lượng hồng cầu trong máu. Với những máy móc tân tiến hiện nay, thí nghiệm này chỉ cần lấy một giọt máu từ đầu ngón tay và sau ba phút đã biết kết quả.

Cách phòng ngừa

Tương đối ít tốn kém và đơn giản, điều quan trọng nhất là cha mẹ phải ý thức được vấn đề để phòng ngừa.

Ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng, nhất là các thực phẩm chứa nhiều chất sắt như: huyết, gan, thịt, cá, trứng. Trong bữa ăn, dùng thêm rau, củ, quả và trái cây tươi như: cam, bưởi, sơri,... cung cấp vitamin C để tăng hấp thu sắt.

Vệ sinh cá nhân: Theo các bác sĩ, tẩy giun định kỳ là một trong các phương pháp quan trọng ngừa thiếu máu, nhưng chỉ có ¼ số học sinh được tẩy giun trong vòng 6 tháng trước điều tra. Ngoài ra, chưa đến một nửa số học sinh biết thông tin về bệnh này và thông tin nhận được chủ yếu qua truyền hình.

Bên cạnh đó, trường học cần lồng ghép trong các tiết học về sức khỏe, hướng dẫn cụ thể cho các em biết nguyên nhân và tác hại, những biểu hiện của cơ thể khi bị thiếu máu để các em biết phát hiện và phòng tránh. Khuyến khích gia đình đưa các em làm xét nghiệm kiểm tra trước khi bước vào năm học mới, nhất là các em bị suy dinh dưỡng, hoặc các nữ sinh mất nhiều máu qua kinh nguyệt, để phát hiện sớm tình trạng thiếu dự trữ sắt, dù chưa có biểu hiện thiếu máu. 

Sử dụng các loại thuốc chứa sắt: uống mỗi tuần 60mg sắt nguyên tố, uống liên tục 16 tuần trong năm. Lưu ý, khi sử dụng các loại thuốc có chứa sắt: có thể thấy buồn nôn, táo bón hoặc phân có màu đen... Các biểu hiện này không ảnh hưởng gì đến sức khỏe và sẽ trở lại bình thường khi ngưng sử dụng thuốc. Nên uống thuốc với nước chín hoặc nước trái cây, không uống thuốc với nước trà hoặc sữa sẽ làm chất sắt khó hấp thu.

"Dân số trẻ" của ta sẽ tăng trưởng tốt hơn, trí tuệ phát triển bình thường, và ít bệnh tật hơn nếu chúng ta để ý tới chứng bệnh này.

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)