Điều trị đau cột sống thắt lưng

Xem thêm tại bệnh viện FV
1. Điều trị nội khoa.

1.1. Bất động.

- Là biện pháp cần thiết trong điều trị đau thắt lưng cấp và thoát vị đĩa đệm nặng. Nằm bất động tương đối trên phản cứng, ở tư thế ngửa, 2 chân hơi co ở khớp gối và khớp háng để chùng cơ và giảm áp lực nội đĩa đệm (có thể cho gối tròn đệm vào vùng khoeo). Thời gian bất động 1-2 ngày, nếu nặng có thể 5-6 ngày. Khi gần hết thời gian bất động thì bắt đầu cho vận động tăng dần: ngồi dậy, đi lại, tập một số động tác thể dục nhẹ.

Đau cột sống thắt lưng

- Khi nằm bất động lâu cần đề phòng loét điểm tỳ: bằng co duỗi chân, nghiêng người nhẹ nhàng, đệm lót lớp chăn mỏng.

1.2. Thuốc giảm đau chống viêm, giãn cơ. 

- Thuốc giảm đau: uống hoặc tiêm tùy mức độ, các thuốc có thể dùng là:

+ Aspirin pH8 0,5 liều 1-3g/24h chia 2-3 lần.

+ Thuốc khác như: Voltaren, Profenid, Mobic, Vioxx...

Cần chú ý chọn liều thấp nhất có tác dụng, theo dõi chặt chễ các tác dụng phụ.

Có thể dùng các thuốc xoa bóp hoặc dán ngoài như: thuốc mỡ nọc rắn, methyl salicylat, cao dán, cồn xoa bóp... Không nên dùng các thuốc có steroid.

- Thuốc giãn cơ: nếu có co cơ cạnh sống gây vẹo và đau nhiều thì dùng các thuốc giãn cơ vân như: Myonal 50mg ngày 3 lần mỗi lần 1 viên, Mydocalm 50mg ngày 3 lần mỗi lần 2 viên, Décontracyl 250mg ngày 3 lần mỗi lần 2 viên, Diazepam 5mg ngày uống một lần 1-2 viên trước khi đi ngủ.

1.3. Các phương pháp dùng thuốc tại chỗ.

- Các phương pháp phong bế:

+ Phong bế cạnh cột sống thắt lưng: tiêm Novocain vào các điểm cạnh cột sống thắt lưng (chính là thủy châm các du huyệt thuộc kinh Bàng quang).

+ Phong bế rễ thần kinh ở khu vực lỗ ghép: tiêm vào tổ chức liên kết lỏng lẻo ở khu vực lỗ ghép mỗi lần 15-20ml thuốc tê hoặc có thể thêm corticoid. Mỗi đợt điều trị tiêm 4-5 lần, cách hai ngày một lần.

+ Tiêm ngoài màng cứng vùng thắt lưng: tiêm vào tổ chức liên kết lỏng lẻo ở ngoài màng cứng với hỗn hợp Novocain 0,5%, Vitamin B12, Hydrocortison 125mg hoặc Dexamethason 30mg, mỗi lần tiêm 5-10ml, mỗi tuần tiêm hai lần, mỗi đợt tiêm 4-5 lần.

+ Phong bế hốc xương cùng: tiêm vào hốc xương cùng 20-30ml thuốc tê có thể trộn thêm corticoid, mỗi tuần 2 lần, mỗi đợt tiêm 4 lần.

- Tiêm corticoid vào đĩa đệm để điều trị hư đĩa đệm nặng.

2. Điều trị bằng các phương pháp vật lý và châm cứu. 

2.1. Nhiệt trị liệu. 

Thường dùng nhiệt nóng như đắp paraffin 450C, túi chườm nóng, chiếu hồng ngoại... vào vùng thắt lưng 20-30 phút có tác dụng giảm đau, giãn cơ. Nhiệt khối của sóng ngắn và vi sóng có tác dụng rất tốt nhất là đối với viêm thần kinh hông to (đặt dọc dây thần kinh).

2.2. Điện trị liệu. 

- Dòng điện một chiều đều: thường dùng kết hợp điện di các thuốc Novocain, Natri salicylat có tác dụng giảm đau, chống viêm.

- Các dòng điện xung thấp và trung tần:

+ Dòng Diadynamic: phối hợp CP+LP, MF+CP, MF+LP, DF+CP, hoặc DF+LP để giảm đau, giãn cơ, có thể thay đổi kiểu xung ở lần điều trị sau để tránh hiện tượng quen.

+ Dòng TENS: có tác dụng kích thích thần kinh hướng tâm qua da để giảm đau. Dòng TENS là loại xung có tần số 60-80Hz, có thể biến đổi xoay chiều, một chiều và biến đổi thời gian xung.

+ Dòng Trobert (còn gọi là dòng 2-5), đặt điện cực dọc cột sống có tác dụng giảm đau do phản xạ, tốt nhất là khi đã dùng các dòng xung kia mà không có tác dụng nhiều.

+ Dòng giao thoa với 2 cặp điện cực (IF): có tác dụng xoáy sâu mà không gây rát.

2.3. Siêu âm điều trị. 

Siêu âm chế độ liên tục hoặc xung vào 2 bên cột sống thắt lưng và dọc theo dây thần kinh hông to. Cường độ tùy từng vùng, nếu 2 bên cột sống thắt lưng ở chế độ liên tục có thể dùng 0,6-1W/cm2. Vùng mông cho siêu âm liên tục thì dùng 1-1,2W/cm2. Vùng cẳng chân siêu âm liên tục là 0,4-0,6W/cm2. ở các vùng trên nếu dùng chế độ siêu âm xung thì cường độ có thể tăng gấp đôi.

2.4. Xoa bóp, bấm huyệt. 

Xoa bóp vùng cột sống thắt lưng ở giai đoạn đau cấp cần thao tác nhẹ nhàng tránh những tác động mạnh có thể làm đau tăng. ở giai đoạn đau mạn có thể thực hiện đầy đủ các thao tác xoa bóp mạnh như xoa, vuốt, bóp, chặt, rung... Kết hợp ấn bấm các điểm đau cột sống (các huyệt thuộc mạch Đốc trên gai đốt sống), các điểm đau cạnh sống (là các du huyệt thuộc kinh Bàng quang) và các điểm đau chạy dọc đường đi của dây thần kinh hông to (các huyệt thuộc kinh Bàng quang).

2.5. Kéo giãn. 

2.5.1. Kéo xương chậu: 

Kéo xương chậu tại giường có hai cách:

- Bệnh nhân nằm sấp với chân giường nâng cao thêm 25cm.

- Bệnh nhân nằm ngửa ở tư thế Fowler biến đổi.

Trọng lượng kéo xương chậu tùy thuộc tuổi và trọng lượng cơ thể, sự co thắt cơ nhiều hay ít, có bệnh tim mạch hay không ? Trung bình trọng lượng tạ kéo là 10-15kg, thời gian kéo là 15-20 phút, mỗi ngày kéo 1-2 lần.

2.5.2. Kéo giãn cột sống: 

Kéo giãn cột sống là tác động cơ học vào vùng kéo nhằm làm mở rộng khoang gian đốt (với trọng lực 30-40kg, sau 20 phút, có thể kéo rộng 1-1,5mm), khôi phục lại cân bằng lực cơ của các hệ thống dây chằng. Ngoài ra còn có tác dụng lâm sàng giảm đau (do giãn cơ, giảm áp lực nội đĩa đệm, giải phóng chèn ép thần kinh). Tăng dần vận động của cột sống, khôi phục vị trí đĩa đệm, giảm các di chứng (mất đường cong sinh lý, lệch vẹo cột sống...).

Có các phương pháp kéo sau:

- Kéo bằng tự trọng trên bàn dốc: lực kéo được điều chỉnh bằng độ dốc của bàn so với mặt phẳng nền, độ dốc càng lớn thì lực kéo càng lớn. Nhược điểm của phương pháp này là lực kéo dàn đều từ chỗ kéo (nách) xuống mà không tập trung lực vào vùng thắt lưng.

- Kéo trên bàn kéo có hệ thống lực đối trọng là các quả cân: Bệnh nhân nằm ngửa trên bàn, cố định vùng thắt lưng, tiến hành kéo bằng các quả tạ. Phương pháp này có ưu điểm là có thể điều chỉnh trọng lực kéo dễ dàng, lực kéo tập trung vào vùng cột sống thắt lưng, đầu tư phương tiện rẻ tiền, nhưng có nhược điểm là tạo ra lực kéo liên tục gây cho cột sống và các tổ chức xung quanh tình trạng căng giãn kéo dài có thể gây đau sau kéo hoặc gây khó chịu cho bệnh nhân trong thời gian kéo.

- Kéo trên hệ thống bàn - máy kéo: Sử dụng máy kéo tự động cho phép điều chỉnh trọng lực kéo, chọn lực nền, lực cơ sở, đặt thời gian...

Với kéo cột sống thắt lưng nên chọn lực nền bằng 1/3 trọng lượng cơ thể, lực kéo bằng 1/2 trọng lượng cơ thể trong lần kéo đầu, các lần sau mỗi lần tăng thêm 1kg đến khi đạt tới 2/3 trọng lượng cơ thể thì duy trì lực này cho đến hết đợt kéo. Thời gian duy trì lực kéo khoảng 10 giây, thời gian tăng lực từ lực nền đến lực kéo (độ dốc) nhanh hay chậm cần căn cứ vào mức độ co cứng cơ của bệnh nhân. Nếu đau cấp và co cứng cơ nhiều thì độ dốc cần tăng từ từ. Thời gian kéo 1 lần từ 15-20 phút, mỗi ngày kéo một lần, mỗi đợt kéo 10-15 ngày.

- Kéo giãn cột sống dưới nước: là hệ thống kéo giãn kết hợp thủy liệu, kéo trong bể sâu 2m với nhiệt độ ấm cho giãn cơ lúc kéo. 

2.6. Tác động cột sống (manipulation).

- Phương pháp Chiropractic (Mỹ): dựa vào cơ chế sinh - cơ học của đĩa đệm cột sống để tiến hành nắn chỉnh cột sống bằng tay nhằm giải phóng chèn ép, và giảm đau.

- Quy trình nắn chỉnh cột sống của Nguyễn Văn Thông (1992).

+ Làm mềm các cơ ở lưng, mông bằng các phương pháp như xoa bóp, nhiệt nóng, điện xung... thời gian khoảng 15-20 phút:

+ Làm giải phóng đoạn cột sống bị tắc nghẽn với 4 thao tác sau:

+ Điều chỉnh đoạn cột sống trên khu vực bị tắc nghẽn.

+ Làm mạnh các cơ giữ cột sống (cơ lưng to, cơ bụng) và làm chuyển động các khớp cột sống, khớp chậu hông.

2.7. Chương trình tập Williams. 

Chương trình tập Williams được dùng để điều trị cho bệnh nhân đau lưng mạn tính, nhằm làm giãn nhóm cơ duỗi lưng và nhóm cơ gấp xương hông, đồng thời làm tăng sức mạnh của các cơ bụng và mông. Có 6 động tác trong bài tập này như sau:

1/ Bệnh nhân nằm ngửa hai đầu gối hơi cong và hai chân được cố định, bật người ngồi dạy và với tay tới ngón chân. Động tác này làm mạnh cơ bụng và giãn cơ duỗi thắt lưng.

2/ Bệnh nhân nằm ngửa, co hai chân vuông góc, hai tay duỗi xuôi thân người, đồng thời nhấc mông lên khỏi mặt giường điều trị. Tiến hành xoay khung chậu về 2 phía để làm thắt lưng thẳng hơn. Động tác này nhằm làm mạnh cơ bụng và cơ mông, làm giãn cơ gấp khớp hông.

3/ Bệnh nhân nằm ngửa hai đầu gối co, hai tay ôm lấy hai đầu gối rồi kéo mạnh lên đồng thời nâng cằm lên cho chạm đầu gối. Giữ tư thế này 15 giây rồi nằm dài ra nghỉ. Hoặc hai tay vẫn giữ tư thế ôm gối rồi bật người ngồi dậy. Động tác này nhằm làm giãn nhóm cơ duỗi lưng dưới.

4/ Bệnh nhân ngồi, duỗi thẳng hai gối, đưa tay thẳng ra tới ngón chân. Bài tập này nhằm làm giãn khối cơ duỗi lưng và cơ tứ đầu đùi.

5/ Bệnh nhân một chân phía trước gấp, một chân phía sau duỗi, hai tay chống xuống đất ở phía trước, rồi ép chậu hông xuống. Động tác này nhằm làm giãn nhóm cơ gấp hông (cơ thắt lưng chậu) mà không làm tăng độ ưỡn của cột sống.

6/ Bệnh nhân ngồi xổm và đầu cúi, hai bàn chân đặt cách nhan 30cm, tay để thẳng hướng về phía sàn nhà và ở giữa hai gối. Động tác này nhằm làm giãn nhóm co duỗi thắt lưng.

Trong mỗi lần tập, mỗi động tác trên được tiến hành 5-10 lần tuỳ sức chịu đựng.

2.8. Châm cứu.

- Đau lưng cục bộ chủ yếu chọn các huyệt thuộc kinh Bàng quang như: Thận du, Mệnh môn, Đại trường du, Thứ liêu, Dương lăng tuyền, Uỷ trung, Thừa sơn, và A thị. Có thể chọn thêm các huyệt Hoa Đà Giáp Tích (ngang mỏm gai các đốt sống đo ra 0,5 thốn). Nếu đau thần kinh hông to, chọn các huyệt chủ yếu thuộc kinh Bàng quang và kinh Đởm: Hoàn khiêu, Phong thị, Dương lăng tuyền, Đại trường du, Thừa phù, Uỷ trung, Thừa sơn, Côn lôn... Mỗi lần chọn 3-5 huyệt, khi châm mỗi huyệt đều đạt đến cảm giác đắc khí lan xuống dưới.

- Nếu dùng điện châm, nên chọn dòng xung gai nhọn hoặc chữ nhật, có tần số từ 20-150Hz, chú ý mắc các cặp điện cực sao cho dòng điện đi qua điểm đau, hoặc chạy dọc theo đường đi của dây thần kinh hông to, điều chỉnh cường độ đến dưới ngưỡng đau sau đó cứ vài phút thì tăng cường độ lên một chút. Có thể kết hợp vừa châm vừa chiếu hồng ngoại vào vùng đau.

Cải thiện tình trạng đau thắt lưng do thoái hoá cột sống

Đau thắt lưng là biểu hiện thường gặp, rõ rệt nhất của thoái hóa cột sống thắt lưng. Tình trạng này không chỉ gây nhiều phiền toái cho người bệnh trong sinh hoạt hàng ngày mà còn có thể dẫn tới tàn phế nếu không được điều trị đúng cách.

Thống kê cho thấy, khoảng 80% người trung niên bị đau thắt lưng do thoái hóa cột sống thắt lưng (CSTL). Nguyên nhân gây bệnh là do tình trạng hư hỏng phần sụn đệm giữa các đốt sống thắt lưng kèm theo phản ứng viêm, làm giảm chức năng nâng đỡ cơ thể, chèn ép vào các rễ thần kinh, gây đau với nhiều mức độ khác nhau. Theo các nhà khoa học, tùy vào tính chất đau mà đau thắt lưng do thoái hóa CSTL được chia thành ba thể lâm sàng:

Đau thắt lưng

- Thể thứ nhất là đau thắt lưng cấp tính, thường xuất hiện sau một động tác mạnh, quá mức, đột ngột và sai tư thế hoặc có thể do chấn thương. 

- Thể thứ hai là đau thắt lưng mạn tính, với đặc trưng là đau âm ỉ vùng thắt lưng, hay tái phát; cơn đau tăng lên khi vận động, thay đổi thời tiết, giảm lúc nghỉ ngơi. 

- Thứ ba là đau thắt lưng kết hợp với đau thần kinh tọa một bên hay hai bên. Biểu hiện bệnh là đau CSTL, lan xuống mông, mặt sau ngoài đùi, cẳng chân, có thể lan xuống gót chân hay các ngón chân.

Thông thường, để giảm đau thắt lưng ở bệnh nhân thoái hóa CSTL, bác sĩ thường kê cho bệnh nhân dùng nhóm thuốc giảm đau, chống viêm,... kết hợp với nghỉ ngơi, tập vật lý trị liệu, kéo dãn cột sống hay xoa bóp, chườm nóng,... Tuy nhiên, người bệnh có thể gặp một số tác dụng phụ của nhóm thuốc này như: rối loạn tiêu hóa, loét dạ dày, tá tràng, độc với gan, thận,...

Hiện nay, phương pháp điều trị đang được nhiều bác sĩ và bệnh nhân VKDT lựa chọn là dùng kết hợp thuốc theo đơn với các sản phẩm nguồn gốc thiên nhiên, hiệu quả bền vững, không gây tác dụng phụ.

Nguyên nhân của đau thắt lưng cấp

Đau thắt lưng cấp thường do sự chuyển dịch khối lượng trong benh thoat vi dia dem và gai cot song kèm theo kích thích lên dây chằng dọc sau.

Trạng thái đau cấp này cũng có thể do những khớp đốt sống gây nên bệnh gai cot song nếu có đột ngột bị ép hoặc giằng xé vùng bị đau chủ yếu là phần dưới cột sống thắt lưng và xương cùng, cũng có khi ở chính giữa hoặc hơi ra bên của những khu vực đó.

Khu vực đau lan toả có thể đau ra phía trước hoặc men phía trên (phía đầu). Có thể xuất hiện kiểu đau xiên xuống tới cơ đùi. Bên cạnh loại đau đột ngột do bất kỳ vận động nào còn có dạng đau tăng dần, đau trong nhiều giờ nhưng hiếm gặp hơn.

Dấu hiệu giúp nhận biết và chuẩn đoán vùng đau thắt lưng

Khi khám lâm sàng, ấn tượng chính là tư thế sai lệch còn cản trở vận động của cột sống thắt lưng. Động tác cúi gập chân không thể thực hiện được nếu có chăng chỉ là do các khớp háng khi cột sống đã bị cứng.

Bệnh nhân chỉ có thể chuyển từ tư thế nằm trên giường sang tư thế đứng thẳng bằng một động tác lăn theo phía bên, dùng mông làm điểm xoáy khi khám ấn và gõ vào chỗ đau trên những gai của cột sống thắt lưng dưới.

Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng và nếu nâng lên khỏi mặt giường sẽ làm đau tăng lên ở vùng thắt lưng – cùng.

Ở tư thế bớt trọng tải cho cột sống, chân co nhẹ cho khớp háng và khớp gối thì phần lớn bệnh nhân hết đau và tư thế lệch chống đau cũng biến mất.

Thông thường những người trẻ tuổi dễ bị đau thắt lưng bởi vì ở họ những yếu tố gây xáo động trong đĩa đệm xuất hiện sớm nhất.

Đối với lứa tuổi thanh niên hoặc trung niên, cơn đau thắt lưng cấp có thể là triệu trứng lâm sàng duy nhất của benh thoat vi dia dem. Lúc đầu cơn đau xuất hiện trong thời gian ngắn và sau đó co xu thế tự lui bệnh. Nhưng đối với những lần sau đó thì khó có thể nói trước là nó có thể tự khỏi được hay không.

Tuy nhiên ở giai đoạn đầu thường thấy hội chứng đĩa đệm thắt lưng mãn tính tái phát, sau một quá trình tiến triển bao giờ cũng trở lại hội chứng đau vùng xương cùng và đau dây thần kinh hông to.

Những biểu hiện lâm sàng thường xuất hiện 35 – 40 tuổi và nó gắn liền với giai đoạn tiến triển của benh thoat vi dia dem.

Dự phòng và điều trị

Tuỳ theo mức độ bệnh, có thể áp dụng các phương pháp phối hợp trong thời gian nằm bất động như dùng thuoc tri dau lung, ngoài thuoc tri dau lung bạn nên uống thêm các loại vitamin để bổ xung chất dinh dưỡng cho cở thể

Đối với đau thắt lưng cấp: Điều quan trọng nhất là cần cho người bệnh nằm bất động tại giường có phản cứng, không được nằm giường lò xo.

Tư thế nằm: nằm ngửa, hai chân hơi co ở khớp gối và khớp háng bằng cách cho đệm ở dưới kheo một cái gối dài, nhỏ.

– Phương pháp điều trị bằng sức nóng (trườm nóng bằng bó nến, khay nhiệt điện, gối ấm điện…) áp vào vùng thắt lưng đau.
– Một số phương pháp giảm đau bằng y học cổ truyền cũng có tác dụng tốt trong điều trị đau thắt lưng cấp và mãn tính như: trườm nóng bằng lá ngải cứu, cám rang, muối rang, châm cứu.
Riêng bấm huyệt và xoa bóp có thể áp dụng nhưng cần tránh những động tác mạnh lên đoạn vận động cột sống trong giai đoạn cấp tính.
– Kéo dãn cột sống thắt lưng với lực kéo nhỏ (8 -10 kg), mỗi ngày 2 lần, mỗi lần từ 15 đến 20 phút.

Theo SK&DS

Tư vấn về bệnh thoái hóa cột sống thắt lưng

Thoái hóa cột sống thắt lưng: Những điều cần biết PGS. TS. BS Võ Văn Thành , trưởng khoa cột sống A Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP.HCM, cho biết: Chúng ta cần phân biệt thoái hóa cột sống ở cổ, lưng hay thoái hóa cột sống thắt lưng. Ở ba vùng bệnh, tính chất khác nhau. Lưu ý là ở những vùng nào có đĩa đệm (cổ, lưng, thắt lưng) mới có vấn đề thoái hóa cột sống, còn ở vùng xương thiêng (từ dưới thắt lưng xuống - dính thành khối, không đĩa đệm), xương cụt không có gai cột sống. 

* Nguyên nhân chính của bệnh từ đâu? - Hiện nay chúng ta chưa có một thống kê chính xác để nói về tỉ lệ mắc bệnh thoái hóa cột sống thắt lưng, tuy nhiên đây là một bệnh lý gai cột sống rất phổ biến, chiếm khoảng trên 60% bệnh lý chỉnh hình cột sống. Thường sau tuổi 40 trở đi, càng lớn tuổi bệnh càng xảy ra nhiều hơn, có những người thoat vi dia dem ở tuổi 30-40,thoái hóa thân đốt sống ở tuổi 50-60. Nguyên nhân chính là do sự lão hóa. Có thể có những tác động, yếu tố khác nhau khiến bệnh lý phát triển sớm hoặc muộn, như lao động nặng nhọc quá mức lúc còn trẻ, hoặc sự thiếu vận động, không huấn luyện cơ bắp (cơ bụng, cơ thắt lưng) để chịu lực, các tư thế sai của cổ, lưng, thắt lưng trong sinh hoạt hằng ngày làm phát triển nhanh tiến trình lão hóa. 

* Làm việc văn phòng ngồi nhiều có dễ mắc bệnh? - Những người lao động văn phòng nên ngồi tư thế đúng, phải có lưng ghế tựa và hơi nhô ra ngay thắt lưng, ngồi đầu gối hơi cao hơn háng một chút là tốt. Sau 45 phút đến một giờ cần làm những động tác thể dục nhẹ nhàng. Người lái xe đường dài sau khoảng hai giờ phải nghỉ ngơi 10-15 phút để tập cơ cổ, cơ lưng thì làm việc mới lâu bền được. Những người buôn gánh bán bưng, khuân vác phải thận trọng, không làm việc quá mức. Có những thanh niên ỷ sức khuân vác 50-70kg là không hợp lý, chưa kể tư thế không đúng, những yếu tố rủi ro làm nặng thêm tiến trình lão hóa. Làm nặng sai tư thế cũng thúc đẩy tiến trình thoái hóa cột sống, thoái hóa đĩa đệm tăng lên. Tóm lại, phải phòng ngừa bằng cách biết tư thế đúng khi làm việc nặng và làm việc thời gian dài. Tuy giữa lý thuyết và thực hiện trên thực tế có khoảng cách, nhưng chúng ta cần biết để tránh những động tác sai. 

* Nhiều người nghe quảng cáo và chi hàng chục triệu đồng để điều trị thoái hóa cột sống với phương pháp mới - giảm áp bằng laser. Đây có phải là phương pháp tối ưu? - Hầu như phương pháp giảm áp bằng laser không nên áp dụng cho các bệnh lý thoái hóa cột sống. Một số ít trường hợp thoat vi dia dem nhẹ, chưa phá rách dây chằng dọc sau, có thể được áp dụng một cách thận trọng phương pháp này. Các trường hợp thoat vi dia dem nặng gây đau thần kinh tọa, có biểu hiện trên hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) sự xé rách dây chằng dọc sau hay khối thoát vị lọt vào ống sống thì chỉ định phẫu thuật ít xâm nhập là phù hợp nhất. 

* Có khi nào bị thoái hóa cột sống mà bác sĩ chẩn đoán nhầm đau dây thần kinh tọa, uống thuốc thời gian dài không khỏi ? - Đau thần kinh tọa chỉ là một triệu chứng của nhiều nhóm bệnh khác nhau: thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, hẹp ống sống thắt lưng, viêm rễ thần kinh tọa hay do bướu chèn ép vùng thắt lưng... Vì vậy phải chẩn đoán chính xác. Nếu chẩn đoán ra nguyên nhân, cần phẫu thuật thì phải tiến hành phẫu thuật mới giải quyết vấn đề được. Còn nếu là dạng mãn tính (bệnh lý thoái hóa khối mấu khớp, bệnh lý hẹp ống sống thắt lưng, bệnh lý thoái hóa thân đốt sống, lồi đĩa đệm...) mới dùng thuốc lâu dài trước khi quyết định phẫu thuật. 

* Nếu đến một cơ sở y tế, bác sĩ cho chụp MRI ngay để chẩn đoán, có hợp lý không ? - Với sự thăm khám lâm sàng cẩn thận và hình ảnh X-quang thường qui rõ (nếu được, nên chụp X-quang thường qui kỹ thuật số) đã đủ hướng đến chẩn đoán chính xác có hay không có thoái hóa cột sống để bắt đầu hướng dẫn điều trị bảo tồn trong đa số trường hợp. Chỉ khi nào bệnh nhân có các triệu chứng biểu hiện bệnh lý rễ thần kinh, bệnh lý tủy cổ hay lưng mới nên chụp MRI để quyết định hướng điều trị phẫu thuật. Không nên cho chỉ định chụp ngay MRI mà không qua X-quang thường qui nếu không thấy các triệu chứng bệnh lý nặng. 

* Xin cảm ơn bác sĩ. KIM SƠN (Theo VietBao)

Người thoát vị đĩa đệm đã có niềm hi vọng mới

Xem thêm: Tìm hiểu về thuoc tri dau lung, dùng thuoc tri dau lung như thế nào cho hiệu quả nhất...

Các bác sĩ Khoa Phẫu thuật cột sống - Viện Chấn thương Chỉnh hình - Bệnh viện (BV) Việt Đức dưới sự chuyển giao, giúp đỡ của các chuyên gia Pháp đã thực hiện thành công kỹ thuật thay đĩa đệm nhân tạo cho một bệnh nhân (BN) bị benh thoat vi dia dem, đau lưng, gai cột sốngmạn tính không có khả năng phục hồi. Đây là kỹ thuật lần đầu tiên được ứng dụng tại Việt Nam.

Đau lưng đến không thể đi lại được

Chị Trần Thị C., 38 tuổi (Cẩm Phả, Quảng Ninh) bị đau lưng đã nhiều năm nay. Năm 2007, chị đã mổ để chữa benh thoat vi dia dem (tại một BV khác) nhưng sau đó tình trạng đau lưng vẫn không đỡ, thậm chí ngày một nhiều hơn. Đau lan rồi tê chân trái khiến chị không thể đi lại được. Khi đến khám tại BV Việt Đức, chị được các bác sĩ chẩn đoán bị benh thoat vi dia dem L4, L5 trái, phải mổ ngay nếu không sẽ dẫn đến nhiều hệ luỵ xấu. Chị C. đã được chỉ định mổ thay đĩa đệm nhân tạo cột sống thắt lưng.

PGS.TS. Nguyễn Văn Thạch, Phó Giám đốc BV, Viện trưởng Viện Chấn thương chỉnh hình, Trưởng khoa Phẫu thuật cột sống cho biết: Đau lưng, gai cột sống là một bệnh lý phổ biến, xảy ra ở khoảng 30% dân số, đặc biệt là đau lưng do benh thoat vi dia dem. Ngoài nguyên nhân thoái hóa tự nhiên, do tai nạn; thoát vị đĩa đệm còn xảy ra do tư thế ngồi, tư thế lao động, mang vác vật nặng sai cách...

Đĩa đệm nằm giữa mỗi cặp đốt sống. Nó giống như một lớp đệm bao bọc bởi một vỏ bọc dày và có chức năng như là lớp hấp thụ lực xóc, phần trung tâm thì xốp. Do hao mòn trong nhiều năm, đĩa đệm thoái hóa và thoát vị ngược vào trong ống tủy sống, chèn ép dây thần kinh và tạo áp lực lên bề mặt các khớp liền nhau. Thoái hóa cũng làm gai xương phát triển. Khi những gai này đâm vào trong ống cột sống, chúng có thể chèn ép các dây thần kinh. Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng gây đau vùng thắt lưng: cảm giác đau tăng khi nằm nghiêng, ho, đại tiện. Đau, tê, mất cảm giác từng vùng ở mông, chân, bàn chân. Đặc biệt bệnh nhân (BN) sẽ bị hạn chế cử động cột sống, không còn khả năng cúi, ưỡn của thắt lưng. Trường hợp nặng có thể bị liệt. Điển hình như trường hợp của BN C., bệnh sẽ tiến triển ngày càng nặng nếu không được mổ sớm, có thể dẫn tới liệt chân trái, thậm chí rối loạn cơ tròn (BN sẽ không đại, tiểu tiện được). 

Theo: jex.com.vn

Phương pháp giúp dân văn phòng giảm đau lưng

Một số yếu tố gây nên bệnh đau lưng ở dân văn phòng như ngồi sai tư thế, ít vận động và ngồi lâu trong một thời gian dài…Nguy hiểm hơn, tình trạng đau lưng này kéo dài cũng là một nguyên nhân gây ra các bệnh xương khớp khác, đặc biệt là thoát vị đĩa đệm.

Anh Nam hiện đang là một nhân viên văn phòng làm việc tại một công ty du lịch Hà Nội, thường xuyên phải ngồi làm việc trong tư thế ít vận động liên tục 8 tiếng. Mới đầu, anh chỉ cảm thấy đau mỏi ở thắt lưng, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, cơn đau ngày càng trở nên dữ dội và nhiều hơn khiến anh mất tập trung, ảnh hưởng công việc. Lúc đi khám ở bệnh viện thì bác sĩ cho biết anh bị thoát vị đĩa đệm và phải chữa trị sớm nếu không phải mổ.

Đau lưng ở văn phòng

Theo các chuyên gia xương khớp, nguyên nhân phổ biến gây nên hiện tượng đau lưng ở những nhân viên văn phòng là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, kèm các triệu chứng như : đau, tê lan xuống vùng mông, đùi, cẳng chân, bàn chân, đau thắt lưng…

Nhằm hạn chế, phòng tránh bị đau lưng do thoát vị đĩa đệm, người làm việc tại văn phòng cần chú ý ngồi đúng tư thế, điều chỉnh chiều cao ghế ngồi phù hợp, thường xuyên vận động đi lại, thay đổi tư thế làm việc…Nếu có hiện tượng đau lưng kéo dài, ảnh hưởng đến sức khỏe, thì người bệnh cần đi khám và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, như dùng thuốc, vật lý trị liệu hoặc phẫu thuật.

Bên cạnh đó, bệnh nhân cần có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, vận động nhẹ nhàng và sử dụng vài phương pháp vật lý trị liệu.

Nguyên nhân, phòng ngừa chứng đau lưng

Bệnh đau lưng là căn bệnh phổ thông ở tất cả mọi lứa tuổi, đa phần tập trung vào các ngành nghề phải ngồi hoặc đứng nhiều, ít hoạt động thể lực như công chức văn phòng, tài xế, giáo viên, phi công dễ mắc chứng đau vùng lưng, thắt lưng. Căn bệnh đau lưng này thường xuất hiện ở tuổi luống tuổi. Bên cạnh đó, nhóm thanh thiếu niên bị đau lưng thường do mải chơi games, lưng thường xuyên ở tư thế không ngay thẳng. Cũng có một số người bị đau lưng do chấn thương, va chạm, khiêng vác, ngủ sai tư thế…nên các dây chằng, vùng mô mềm vùng thắt lưng bị giãn và cơn đau hiện ra.

Trong những trường hợp bị đau lưng lần đầu, có đến 80% không rõ nguyên do, chỉ có 6 – 9% trường hợp do lệch đĩa đệm cột sống. Có khoảng trên 50% bệnh nhân bị đau lưng khỏi trong vòng 2 tuần, nhưng tỉ lệ tái phát cũng khá cao; 5 – 10% người bệnh bị đau thắt lưng cấp chuyển thành mạn tính.

Nguyên do gây ra đau lưng

Có nhiều nguyên do gây ra đau lưng, nhưng có thể chia làm hai loại.

1. Bị các vấn đề xương khớp thương tổn như : viêm khớp, viêm cột sống dính khớp, viêm tủy xương, hoại tử xương, viêm khớp dạng thấp, khớp bị lão hóa, thoái hóa đĩa đệm cột sống, gù vẹo cột sống, loãng xương, gãy xương, hẹp ống sống, cơ bị rách, căng quá mức vì tai nạn hoặc đi đứng mạnh, đĩa đệm bị xô lệch, khe đốt sống bị hẹp…đều là các nguyên do gây ra đau lưng.

Bệnh đau lưng

2. Dù có ít gặp nhưng loại thứ 2 nguy hiểm hơn, khi ấy đau lưng chỉ là triệu chứng của căn bệnh khác như : phình động mạch, ung thư tủy sống, ung thư từ nơi khác di căn vào xương sống, bệnh ankylosing spondylitis, hay bị ở đoạn dưới thắt lưng, làm gân quanh các đốt xương sống bị vôi hóa, đi đứng có nhiều trở ngại hoặc thiếu thốn và đau lưng; áp-xe cạnh cột sống, áp-xe ngoài màng cứng, loét ống tiêu hóa, bệnh về thận…

Bệnh đau lưng rất không đơn giản và có nhiều nguyên do gây bệnh, khi bị đau lưng thì bệnh nhân cần khám bác sĩ để rõ nguyên do và được phòng, chữa bệnh hiệu quả.

Các triệu chứng của bệnh đau lưng

Khi bị đau lưng phía trên, ho kéo dài, sốt nhẹ, tức ngực, sút cân kéo dài thường đó là triệu chứng của bệnh lao. Đau lưng ở vùng giữa, nhất là thấy xương sống có chỗ gỗ lên, thường hiện ra ở người trẻ tuổi, đó là dấu hiệu của đau cột sống. Đau lưng ở đoạn dưới, mang vác nặng thì đau nhiều, đây là dấu hiệu của giãn thắt chằng, bong gân. Thường xuyên bị đau lưng ở đoạn cuối, khi nâng vật nặng hoặc vặn mình đau lưng trở nên hoàn toàn không có một dấu hiệu gì báo trước là nguyên do thoát vị đĩa đệm. Ngoại ra, đau thắt lưng kèm theo một bên đùi, bàn chân thấy đau, tê yếu là do thắt thần kinh bị kẹt hoặc gai đôi. Đối với một số người có thói quen đứng ngồi sai tư thế , hai vai thõng xuống cũng là một nguyên do gây ra đau lưng.

Đối với những người tuổi luống tuổi trở lên bị đau lưng lâu năm, làm việc thường dễ mệt, tối sầm mặt mũi, đây là dấu hiệu bệnh thoái hóa cột sống, gây ra hội chứng thiếu máu não. Nhưng đối với phụ nữ mang thai hoặc trong kỳ có kinh thì đau thắt lưng là chuyện bình thường. Thậm chí, các bệnh nhiễm trùng đường ruột, thận, niệu quản, bóng đái bệnh nhân cũng cảm thấy đau lưng cấp hoặc mãn.

Phương pháp chữa trị đau lưng

Trừ một đôi trường hợp, có thể ứng dụng một hoặc kết hợp nhiều cách sau để chữa trị đau lưng :

- Dùng vật lý chữa bệnh không dùng thuốc.

- Dùng các thuốc trị đau lưng.

- Phẫu thuật.

- Chữa bệnh gây đau lưng.

Đau lưng do lao, do nhiễm trùng đường tiết niệu, đường mật thì cần phải chữa nguyên do. Đau lưng thường, kể cả đau lưng ở phụ nữ mang thai có thể chữa bằng cách sửa lại thói quen đứng, ngồi thẳng lưng hoặc nằm trên phản, giường cứng, không nằm đệm hoặc võng, thường xuyên tập luyện hoặc dùng châm cứu, bấm huyệt. Trường hợp đau lưng do giãn thắt chằng hoặc nghi trượt đĩa đệm cần để người bệnh nằm lưng xuống dưới, bất động trong vài ngày, nên kê đệm ở chỗ khoeo chân và lưng, nên dùng các thuốc giảm đau uống kèm theo đắp khăn nóng.

Trong vài ngày nếu đau lưng không đỡ bạn nên đến phòng khám bệnh chuyên khoa để được khám và chữa trị đặc hiệu.

Sai tư thế gây đau lưng

Phòng ngừa đau lưng

Để phòng ngừa đau lưng, cần tránh các tư thế sai như đứng lum khum, rướn người mang xách vật nặng... Khi có dấu hiệu đau lưng, nên đi khám ngay bác sĩ chuyên khoa cột sống để được chỉ dẫn chữa trị đúng đắn. Hàng ngày, mọi người cần kiểm soát tư thế làm việc, sinh hoạt và tư thế nằm ngủ sao cho khoa học, phù hợp. Thường xuyên thay đổi tư thế làm việc, làm những động tác vươn vai giữa giờ có hiệu quả trong việc phòng ngừa đau lưng do tư thế gây nên.

Những người luôn ngủ trong một tư thế, không trở mình khiến một phần thân thể máu huyết lưu thông kém, cơ bắp bị chèn ép, có nguy cơ dẫn đến đau lưng. Tư thế ngủ đưa lại hiệu quả tốt nhất là nằm nghiêng hoặc nằm lưng xuống dưới, tuy nhiên cần phải thay đổi tư thế thường xuyên.

Trong sinh hoạt và cần lao hàng ngày, một số người có thói quen rụt cổ, khom lưng hoặc co hông...Những phong thái này tuy hiệu quả cho những nghề nghiệp cụ thể nhưng do tư thế đơn điệu, một số cơ bắp nằm trong tình trạng co rút lâu, dễ dẫn đến mỏi mệt, thậm chí bị tổn thương.

Mỗi người ngay từ khi còn trẻ nên chú ý uốn nắn, tu sửa tư thế làm việc sinh hoạt cho đúng. Đối với những người chẳng thể thay đổi tư thế do tính chất nghề nghiệp, giữa giờ làm việc nên ngơi nghỉ, ngồi nghỉ, làm một số động tác ngược với tư thế làm việc.

Chẳng hạn, với người làm việc thường xuyên khom lưng thì nên duỗi thẳng lưng, đối với người làm việc xoay hướng bên phải thì trong khi nghỉ nên làm động tác xoay hướng về bên trái.

Khi thay đổi tư thế nên thực hành từ từ, không được thay đổi hoàn toàn không có một dấu hiệu gì báo trước. Khi bị trẹo lưng cần phải làm động tác xoay lưng nhẹ nhõm trong khuôn khổ có thể. Nếu cần thiết có thể đến bác sĩ để khám và chữa trị, không nên xoa nắn lưng một cách tùy tiện.

Uống thuốc không phải là phương pháp đưa lại hiệu quả tốt nhất trong việc phòng ngừa đau lưng. Một phương pháp khác có thể phòng ngừa đau lưng là tập luyện đi lùi.

Tuy nhiên, khi tập luyện phải chọn nơi địa hình phẳng, đưa lại hiệu quả tốt nhất là có hai người cùng tập luyện và cần phải kiên trì tập trong một thời kì dài.

Nguyên nhân, phòng ngừa bệnh đau lưng

Bệnh đau lưng là căn bệnh phổ biến ở tất cả mọi lứa tuổi, đa phần tập trung vào các ngành nghề phải ngồi hoặc đứng nhiều, ít hoạt động thể lực như nhân viên văn phòng, tài xế, giáo viên, phi công dễ mắc chứng đau vùng lưng, thắt lưng. Căn bệnh đau lưng này thường xuất hiện ở tuổi trung niên. Bên cạnh đó, nhóm thanh thiếu niên bị đau lưng thường do mải mê chơi games, lưng thường xuyên ở tư thế không đúng. Cũng có một số người bị đau lưng do chấn thương, va chạm, khiêng vác, ngủ sai tư thế…nên các dây chằng, vùng mô mềm vùng thắt lưng bị giãn và cơn đau xuất hiện.

Trong những trường hợp bị đau lưng lần đầu, có đến 80% không rõ nguyên nhân, chỉ có 6 – 9% trường hợp do lệch đĩa đệm cột sống. Có khoảng trên 50% bệnh nhân bị đau lưng khỏi trong vòng 2 tuần, nhưng  tỉ lệ tái phát cũng khá cao; 5 – 10% người bệnh bị đau thắt lưng cấp chuyển thành mạn tính.

Bệnh đau lưng

Nguyên do gây ra đau lưng

Có nhiều nguyên do gây ra đau lưng, nhưng có thể chia làm hai loại.

1. Bị các vấn đề xương khớp tổn thương như : viêm khớp, viêm cột sống dính khớp, viêm tủy xương, hoại tử xương, viêm khớp dạng thấp, khớp bị lão hóa, thoái hóa đĩa đệm cột sống, gù vẹo cột sống, loãng xương, gãy xương, hẹp ống sống, cơ bị rách, căng quá mức vì tai nạn hoặc cử động mạnh, đĩa đệm bị xô lệch, khe đốt sống bị hẹp…đều là các nguyên nhân gây ra đau lưng.

2. Dù ít gặp nhưng loại thứ 2 nguy hiểm hơn, khi ấy đau lưng chỉ là triệu chứng của căn bệnh khác như : phình động mạch, ung thư tủy sống, ung thư từ nơi khác di căn vào xương sống, bệnh ankylosing spondylitis, hay bị ở đoạn dưới thắt lưng, làm gân quanh các đốt xương sống bị vôi hóa, cử động khó khăn và đau lưng; khối u, áp-xe cạnh cột sống, áp-xe ngoài màng cứng, loét ống tiêu hóa, bệnh về thận…

Bệnh đau lưng rất phức tạp và có nhiều nguyên nhân gây bệnh, do đó khi bị đau lưng thì bệnh nhân cần khám bác sĩ để rõ nguyên nhân và được phòng, chữa bệnh hiệu quả.

Các triệu chứng của bệnh đau lưng

Khi bị đau lưng phía trên, ho kéo dài, sốt nhẹ, tức ngực, sút cân kéo dài thường đó là triệu chứng của bệnh lao. Đau lưng ở vùng giữa, nhất là thấy xương sống có chỗ gỗ lên, thường xuất hiện ở người trẻ tuổi, đó là dấu hiệu của đau cột sống. Đau lưng ở đoạn dưới, mang vác nặng thì đau nhiều, đây là dấu hiệu của giãn dây chằng, bong gân. Thường xuyên bị đau lưng ở đoạn cuối, khi nâng vật nặng hoặc vặn mình đau lưng trở nên đột ngột là nguyên do thoát vị đĩa đệm. Ngoài ra, đau thắt lưng kèm theo một bên đùi, bàn chân thấy đau, tê yếu là do dây thần kinh bị kẹt hoặc gai đôi. Đối với một số người có thói quen đứng ngồi sai tư thế, hai vai thõng xuống cũng là một nguyên nhân gây ra đau lưng.

Đối với những người tuổi trung niên trở lên bị đau lưng lâu năm, làm việc thường dễ mệt, tối sầm mặt mày, đây là dấu hiệu bệnh thoái hóa cột sống, gây ra hội chứng thiếu máu não. Nhưng đối với phụ nữ có thai hoặc trong kỳ có kinh thì đau thắt lưng là chuyện bình thường. Thậm chí, các bệnh nhiễm trùng đường ruột, thận, niệu quản, bàng quang bệnh nhân cũng cảm thấy đau lưng cấp hoặc mãn.

Phương pháp chữa trị đau lưng

Trừ một vài trường hợp, có thể áp dụng một hoặc phối hợp nhiều cách sau để điều trị đau lưng :

- Sử dụng các thuốc trị đau lưng

- Chữa bệnh gây đau lưng

- Sử dụng vật lý trị liệu không dùng thuốc

- Phẫu thuật chữa đau lưng

Đau lưng bình thường, đau lưng ở phụ nữ có thai thì chỉ cần sửa lại thói quen đứng ngồi thẳng lưng, nằm trên giường cứng, không nằm nệm, võng, tích cực vận động tập luyện hay dùng châm cứu, bấm huyệt. Đối với trường hợp giãn dây chằng hoặc trượt đĩa đệm gây ra đau lưng thì bệnh nhân nằm ngửa, bất động trong vài ngày, kê đệm ở kheo chân và lưng, dùng thêm các thuốc giảm đau uống kết hợp đắp khăn nóng. Nếu trong vài ngày mà không thấy bớt thì cần phải đến phòng khám bệnh chuyên khoa để được khám và điều trị chính xác.

Cần làm việc đúng tư thế tránh đau lưng

Phòng bệnh đau lưng

Cần tránh các tư thế sai như khom lưng, ngồi không thẳng, rướn người mang xách vật nặng…để phòng ngừa đau lưng. Nếu có triệu chứng đau lưng, phải đi khám bác sĩ chuyên khoa cột sống ngay để được hướng dẫn điều trị đúng cách. Cần kiểm soát tư thế làm việc, hoạt động, sinh hoạt, ngủ đúng khoa học, hợp lý. Thỉnh thoảng thay đổi tư thế làm việc, thực hiện các động tác vươn vai giữa giờ để có tác dụng trong việc phòng ngừa đau lưng do tư thế gây ra.

Lúc đi ngủ, lựa chọn giường hoặc nơi nằm rộng rãi để có thể xoay trở người một cách thoải mái. Những người luôn ngủ trong một tư thế, không xoay trở người làm cho một phần cơ thể máu lưu thông hạn chế, cơ bắp bị chèn ép, dễ dẫn đến đau lưng. Nằm nghiêng hoặc nằm ngửa là tư thế tốt nhất khi ngủ, giúp máu lưu thông đều, nhưng bên cạnh đó cần phải thay đổi tư thế thường xuyên.

Một vài người có thói quen rụt cổ, khom lưng, co hông…trong lao động, sinh hoạt hằng ngày. Mặc dù các tư thế này có lợi cho công việc nhưng do tư thế đơn giản, vài cơ bắp ở trong tình trạng co rút lâu, dễ dẫn đến mệt mỏi, có khi tổn thương.

Ngay từ khi còn trẻ, khi làm việc, mỗi người nên chú ý tập tư thế làm việc sinh hoạt cho đúng. Đối với những ngành nghề không thể thay đổi tư thế do tính chất công việc, giữa giờ làm việc nên nghỉ ngơi, thư giãn, thực hiện vài động tác ngược với tư thế khi làm việc.

Ví dụ, đối với người phải làm việc trong tư thế khom lưng thì khi nghỉ ngơi cần duỗi thẳng lưng, người làm việc xoay về phía bên trái, trong lúc nghỉ ngơi thực hiện động tác xoay về bên phải.

Lúc thay đổi tư thế, cần phải thực hiện từ từ, không được thay đổi đột ngột. Lúc bị trẹo lưng thì thực hiện động tác xoay lưng nhẹ nhàng trong khả năng có thể. Nếu có thể hãy đến bác sĩ để khám, điều trị, không nên xoa nắn lưng tùy tiện.

Bên cạnh đó, có một động tác có thể phòng ngừa đau lưng là tập luyện đi lùi, và uống thuốc không phải là cách tốt nhất để phòng đau lưng.

Ngoài ra, lúc tập luyện phải chọn nơi địa hình bằng phẳng, rộng rãi, tốt hơn hết là có 2 người cùng tập luyện, kiên trì tập đều đặn thường xuyên trong thời gian dài.

Điều trị đau thắt lưng thể hư bằng điện châm

Điều trị đau thắt lưng thể hư là đề tài nghiên cứu của nhóm Nguyễn Hữu Thành, Phan Hồng Vân (tại bệnh viện châm cứu trung ương), Bùi Mỹ Hạnh (đại học Y Hà Nội). Kết hợp với các thiết bị y học hiện đại như máy đo ngưỡng đau, bộ câu hỏi thang điểm quốc tế…để đánh giá chất lượng điều trị của điện châm trong điều trị đau thắt lưng theo các thể lâm sàng của Y học cổ truyền.

Đau thắt lưng

Đau thắt lưng là một trong những nguyên nhân làm giảm khả năng lao động, sinh hoạt của người trưởng thành, và là căn bệnh thường gặp nhất trong cộng đồng. Tại Việt Nam, đau thắt lưng chiếm 6% trong tổng số các bệnh về xương khớp và 2% trong cộng đồng, đa phần xuất hiện ở độ tuổi lao động (khoảng từ 18 đến 50)

Đau thắt lưng theo y học cổ truyền thì được gọi là chứng “Yêu thống”, được miêu tả rất kĩ trong các tập y văn cổ, bao gồm thể thận hư, thể phong hàn thấp, thể huyết ứ.

Theo kết quả nghiên cứu, chữa trị đau thắt lưng thể thận hư bằng điện châm tại các huyệt thận du, đại trường du, giáp tích L1-L5, ủy trung, thứ liêu sẽ cho kết quả cao hơn so với dùng thuốc giảm đau. Ngoài ra, giảm được mức độ đau, độ giãn thắt lưng sau chữa trị ở cùng nhóm dùng điện châm tốt hơn.

Mối nguy hiểm đau thắt lưng ở phụ nữ

Đau thắt lưng ở chị em là hiện tượng thường gặp. Thế nhưng , chị em không nên khinh thường triệu chứng này bởi rất nhiều bệnh phụ khoa cũng có thể gây ra đau thắt lưng. 

Những bệnh phụ khoa nào có thể gây ra đau lưng? đặc trưng của những cơn đau lưng ấy cụ thể như thế nào? 

Đau thắt lưng ở phụ nữ

Các bệnh phụ khoa có thể gây ra đau nhức phần thắt lưng , kèm theo đau bụng , kinh nguyệt không đều , nhiều khí hư , bụng dưới sệ xuống. Các cơn đau thắt lưng có thể đột nhiên hoặc kéo dài , đau nhói hoặc đau âm ỉ... nhưng với tần suất thường xuyên. 

Bác sỹ Huang Kaiqing , Phó Giám đốc Đại học Y Quảng Châu hướng dẫn chị em cách nhận định một số đặc trưng của các bệnh phụ khoa liên đới đến đau thắt lưng như sau: 

1. Bệnh viêm vùng chậu ( PID ) 

Triệu chứng: Khi bị mắc bệnh viêm vùng chậu , bên cạnh những biểu hiện tiêu biểu của bệnh viêm là sốt , đau phần hạ vị , nhiều khí hư , kinh nguyệt không đều thì bệnh nhân còn thấy kèm theo triệu chứng đau thắt lưng. Nguyên nhân là do sự tổn thương của các cơ quan bên trong khiến cho vùng lưng cùng bị đau. 

Nếu không được điều trị kịp thời và chính xác , bệnh sẽ gây ra một loạt các biến chứng , chẳng hạn như vô sinh , thai ngoài tử cung , đau vùng chậu và bệnh viêm vùng chậu mãn tính... Vì thế , điều trị kịp bệnh thời khí PID là rất quan trọng." , bác sỹ Huang Kaiqing cảnh báo. 

Hình thức kiểm tra: Khám phụ khoa 

2. Ung thư phụ khoa 

Nếu phần phụ có khối u , chẳng hạn như u xơ tử cung , ung thư cổ tử cung và các bệnh khác thì các khối u thần kinh hoặc tế bào ung thư này sẽ xâm nhập vào mô liên kết xương chậu có thể dẫn đến đau lưng vùng thấp. Khi khối u lớn hơn thì cảm giác đau lưng cũng trầm trọng hơn. Vì thế , chị em cần luôn luôn thẩm tra sức khỏe để ngăn ngừa các tổn thương xảy ra , tránh gây thiệt hại nghiêm trọng về sức khỏe. 

- U xơ tử cung 

Triệu chứng: U xơ tử cung ( UXTC ) là khối u lành tính thường gặp nhất ở nữ giới từ 30-50 tuổi. Những triệu chứng hàng đầu của UXTC là chảy máu kinh bất thường - nặng hơn hoặc kéo dài hơn , tính giao đau , triệu chứng thiếu máu ( do mất nhiều máu kinh ); tiểu khó hoặc tiểu lắt nhắt do khối u xơ chèn ép lên bàng quang; tăng sức ép vùng chậu; táo bón. Ngoài những triệu chứng chính , UXTC có thể gây ra đau lưng , nếu không được điều trị sớm hoặc điều trị luôn luôn , bệnh có thể chuyển sang đau vùng chậu kinh niên , cũng có thể gây ra đau thắt lưng. 

Hình thức kiểm tra: Khám phụ khoa 

- Ung thư cổ tử cung 

Triệu chứng: Ung thư cổ tử cung là bệnh lý phụ khoa ác tính phổ biến nhất. Truân hiểm hơn là triệu chứng đau lưng chỉ thường xuất hiện trong thời kì cuối của bệnh ung thư cổ tử cung. Sở dĩ bệnh nhân bị đau lưng là do các tế bào ung thư xâm lấn có thể gây ra ách tắc niệu quản , ứ nước , nhiễm độc và gây đau lưng. 

ngoài ra , ung thư buồng trứng , ung thư nội mạc tử cung , khối u vùng chậu cũng liên đới đến các dây tâm thần , giày xéo vùng bụng và gây đau thắt lưng. 

Hình thức kiểm tra: Xét nghiệm Pap ( xét nghiệm tế bào ung thư cổ tử cung ). 

3. Sa tử cung 

Triệu chứng: Khi tử cung bị rời khỏi vị trí ban đầu , xuống dọc theo âm hộ thì nó có thể gây ra các triệu chứng đau lưng , hoặc thậm chí dẫn đến các bệnh về hệ tiết niệu. Chị em có thể bị mắc bệnh này do hậu quả của quá trình sinh nở , sự suy giảm chức năng buồng trứng hay giảm độ đàn hồi của dây chằng tử cung... dẫn đến sa tử cung , làm đau lưng tái phát. 

Hình thức kiểm tra: Khám phụ khoa 

4. Viêm cổ tử cung 

Triệu chứng: Cổ tử cung có tác dụng kháng cự vi khuẩn , virus , gác canh cho tử cung. Nó là cánh cửa của tử cung và chỉ mở ra trong quá trình sinh nở. Nhưng các bệnh lý về âm hộ có thể ăn sâu vào trong cổ tử cung , gây xâm thực cổ tử cung , polyp cổ tử cung. Nữ giới bị bệnh viêm cổ tử cung ngoài triệu chứng tiết dịch âm hộ bất thường , đau bụng thì còn kèm với đau lưng. 

Hình thức kiểm tra: Khám phụ khoa 

Nguyên nhân, phòng tránh đau thắt lưng

Có rất nhiều người nghĩ rằng bệnh thận có liên quan đến bệnh đau lưng. Nhưng thực tế điều này chỉ đúng trong một vài trường hợp. Các dấu hiệu như chấn thương, đau thần kinh tọa…cũng có thể là biểu hiện của đau thắt lưng.

Vị trị của đau thắt lưng là ở 1/3 dưới của lưng. Bệnh nhân có thể bị đau ở tại các điểm cạnh cột sống thắt lưng hoặc đau một chỗ tại giữa cột sống. Có khi cảm giác đau lan sang cả 2 bên.

Đau thắt lưng

Đau thắt lưng được chia làm nhiều loại như : mạn tính, tái phát, cấp tính. Đau cấp tính là hiện tượng bệnh xảy ra đột ngột, dần dần hay dữ dội khi làm việc hoạt động trong tư thế sai, ví dụ cúi lưng nhấc vật nặng, cũng có thể do làm việc khom lưng lâu dù là công việc nhẹ trong văn phòng, ngồi lâu sai tư thế. Trải qua giai đoạn cấp thì người bệnh sẽ khỏi đau hoặc chuyển qua giai đoạn mạn tính. Có đến 10 – 15% trường hợp đau thắt lưng cấp tính không được điều trị kịp thời nên đã chuyển qua giai đoạn mạn tính.

Đau thắt lưng còn có một biến chứng rất nguy hiểm là đau thần kinh tọa, là một biến chứng của bệnh, đa số là do thoát vị đĩa đệm thắt lưng. Người bệnh có cảm giác rất đau đớn, di chuyển đi lại khó khăn, thắt lưng bị vẹo sang bên, trường hợp nặng sẽ bị liệt chi dưới, gây tàn phế.

Đau thắt lưng xảy ra do nhiều nguyên nhân, nhưng phổ biến nhất là chấn thương do nghề nghiệp, tai nạn, chơi thể thao…và những tác động của quá trình thoái hóa cơ thể. Thường gặp nhất là những nghề cần phải ngồi lâu, đứng trong thời gian dài như phi công, giáo viên, thợ may, nhân viên văn phòng, tài xế, phi công…Lúc ấy, các khối cơ chống đỡ vùng thắt lưng bị mệt, nên làm cho tư thế bị sai. Nếu kéo dài thì tình trạng này sẽ làm giãn các dây chằng và mô mềm vùng thắt lưng, gây đau. Cần phải chú ý điều chỉnh tư thế để tránh thành thói quen, lâu ngày bệnh nhân sẽ bị biến dạng các đốt sống, sẽ bị đau thường xuyên hơn.

Đau thắt lưng có các biến chứng nguy hiểm như teo cơ bắp chuối hoặc các nhóm cơ trước ngoài của cẳng chân, liệt thần kinh do chèn ép, mất cảm giác vùng thần kinh tổn thương dẫn đến loét da.

Hiện tại, phòng bệnh vẫn hơn chữa bệnh nên phương pháp chủ yếu để điều trị là giữ tư thế đúng trong sinh hoạt, lao động. Lúc quay đầu, mặc quần áo, mang giầy, làm vệ sinh, nằm, ngồi, lên xuống xe, khiêng vật nặng…đều phải tìm hiểu và thực hiện đúng tư thế. Duy trì hợp lý độ cong của vùng thắt lưng khi ngồi, đứng trong thời gian dài. Dù chỉ là phương pháp đơn giản nhưng nó lại là cách thức phòng bệnh hiệu quả nhất.

Trong hơn 90% trường hợp bệnh đau thắt lưng cấp, bệnh nhân có thể sớm được chữa khỏi đau. Do bệnh có nguồn gốc cơ học, làm việc, hoạt động sai tư thế. Chỉ cần điều trị bảo tồn đúng phương pháp là sẽ khỏi bệnh và trở lại công việc bình thường. Thời gian để điều trị bảo tồn trung bình khoảng 3 tháng.

Bên cạnh đó, bệnh nhân có thể dùng thuốc giảm đau tạm thời. Tuy nhiên cũng cần chú ý là phần lớn thuốc giảm đau kháng viêm thường đi kèm với các biến chứng như viêm, xuất huyết, thủng dạ dày.

Những điều cần biết về bệnh đau thắt lưng

Đau thắt lưng cấp xảy ra đột ngột , thường sau chấn thương do chơi thể thao , mang vác vật nặng. Đau thắt lưng kéo dài trên 3 tháng được coi là đau thắt lưng kinh niên. 

Đau thắt lưng là một bệnh thường gặp nhất trong những bệnh lý cơ xương khớp. Hầu hết mọi người đều có thể bị đau thắt lưng. Tuy nhiên , có rất nhiều biện pháp chữa trị đau thắt lưng hiệu quả. 

Nếu bạn bị đau lưng sau khi nâng vật nặng hoặc tập thể dục quá mạnh , có khả năng bạn bị đau do căng cơ. Nhưng thỉnh thoảng , đau thắt lưng có khả năng do phình đĩa đệm hoặc thoát vị đĩa đệm. Thêm vào đó , đĩa đệm bị thương tổn có khả năng chèn vào thần kinh tọa , khiến bạn bị đau từ thắt lưng lan xuống mông và chân. 

Các triệu chứng của đau thắt lưng 

Triệu chứng thường gặp là đau âm ỉ hoặc đau nhói ở một hoặc hai bên thắt lưng. Cơn đau khiến bạn khó khăn khi chuyển di hoặc đứng thẳng. Đau thắt lưng cấp xảy ra đột ngột , thường sau chấn thương do chơi thể thao , mang vác vật nặng. Đau thắt lưng kéo dài trên 3 tháng được coi là đau thắt lưng kinh niên. Ngoại ra, nếu cơn đau cấp của bạn không giảm dần sau 72h, bạn cần khám bác sĩ càng sớm càng tốt. 

Đau thắt lưng

Nếu bị đau thắt lưng dữ dội sau khi chấn thương , bạn cần khám bác sĩ ngay tức thì. Hoặc khi bị đau lưng kèm theo một trong số các triệu chứng: tiểu tiện không tự chủ , yếu chân , đau tăng khi ho , hắt hơi , tê bì vùng sinh dục , bạn cần khám bác sĩ để được can thiệp ngoại khoa kịp thời. Nếu không , bạn có khả năng bị ảnh hưởng đến khả năng sinh dục. 

Nguyên do đau thắt lưng thường gặp 

Đặc thù công việc khiến bạn đau thắt lưng

• Do công việc liền phải nâng , kéo vật nặng. Thậm chí , những công việc khiến bạn phải ngồi cả ngày trước bàn làm việc , hoặc ghế ngồi không phù hợp cũng khiến bạn bị đau lưng. 
• Đeo túi xách và ba lô liền ở một bên vai. 

• Tập thể dục hoặc chơi thể thao quá mức. Đặc biệt , nếu cả tuần bạn không chơi thể thao và chỉ chơi vào cuối tuần. 
• Tư thế đứng gù , xẹo. Đứng thẳng là cách tốt nhất để giảm trọng lực đè nén lên cột sống thắt lưng. Bạn nên đứng thẳng , ngực hơi ưỡn về phía trước , vai hơi ngả ra sau , thì toàn bộ trọng lượng của bạn sẽ được phân đều lên hai bàn chân. 
• Thoát vị đĩa đệm: Đây là nguyên nhân thường gặp nhất gây đau thắt lưng ở người trẻ. Đĩa đệm bị thoái hóa , rách bao xơ ngoài , khiến nhân nhầy của đĩa đệm bị thoát ra ngoài , chèn vào các rễ và thắt thần kinh cột sống , gây đau với các mức độ từ nhẹ đến nặng tùy theo mức độ thoát vị đĩa đệm. 
• Một số bệnh kinh niên cũng có khả năng khiến bạn bị đau thắt lưng như: hẹp ống sống gây chèn lấn lên các thắt thần kinh cột sống , viêm cột sống dính khớp ( một bệnh có tính chất di truyền , chỉ gặp ở đàn ông ) , lao cột sống , viêm khớp dạng thấp…

Ai có nguy cơ bị đau thắt lưng?

Hầu hết mọi người đều từng trải qua cảm giác bị đau thắt lưng ở độ tuổi 30. Tỉ lệ đau thắt lưng cũng tăng dần theo tuổi. Ngoại ra, có một số lý do khác làm tăng nguy cơ đau thắt lưng bao gồm: 

• Thừa cân 
• Lối sống ít hoạt động 
• Công việc liền phải mang vác nặng 

Chẩn đoán căn nguyên đau thắt lưng thường cần sự kết hợp giữa các triệu chứng lâm sàng cùng với chụp X – Quang , thỉnh thoảng cũng cần chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ để xác định mức độ thương tổn của đốt sống và đĩa đệm. 

chữa trị 

Có rất nhiều biện pháp để chữa trị đau thắt lưng: 

Tác động cột sống để điều trị đau thắt lưng

• Chườm nóng hoặc tắm nước ấm có khả năng giảm đau tạm đối với các trường hợp đau lưng do căng cơ , và kết hợp vận động càng sớm càng tốt thì các triệu chứng sẽ giảm rất nhanh. 
• Ngơi nghỉ tại giường 
• Tập yoga: tập luyện yoga có khả năng giúp làm giảm triệu chứng đau thắt lưng với những trường hợp kéo dài trên 3 tháng. Ngoại ra, tập luyện yoga còn mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe khác. 
• Tác động cột sống: biện pháp này có hiệu quả với một số trường hợp căng cơ , thoát vị đĩa đệm ở mức độ nhẹ. 
• Xoa bóp bấm huyệt: Đây là một biện pháp truyền thống rất có hiệu quả đối với hầu hết các trường hợp đau thắt lưng. Thêm vào đó , xoa bóp liền ( 1 lần/ tuần ) còn giúp khả năng vận động của cột sống thắt lưng được tăng cường. 
• Châm cứu: na ná xoa bóp , bấm huyệt , đây là một biện pháp đã được nhiều nghiên cứu chứng minh trong việc giảm các triệu chứng của đau thắt lưng , cũng như phòng ngừa bệnh tái phát. 
• Thuốc giảm đau , thuốc giãn tê 
• Tiêm ngoài màng cứng: áp dụng đối với các bệnh nhân bị chèn lấn rễ và thắt thần kinh mức độ nặng. Tuy nhiên biện pháp này tiềm tàng rất nhiều biến chứng và chỉ được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa. Thuốc thường dùng là chống viêm giảm đau có chứa steroid. 
• Phẫu thuật được chỉ định cấp cứu khi bệnh nhân bị đau thắt lưng có hội chứng đuôi ngựa ( tê bì vùng sinh dục , yếu chân , tiểu không tự chủ… ) hoặc khi bệnh nhân đã chữa trị nội khoa nhưng không có kết quả. 
• Vật lý trị liệu: các biện pháp vật lý chữa bệnh như chạy điện phân , đắp nến , các bài tập tăng cường sức mạnh của cơ bắp… có khả năng giúp giảm các triệu chứng đau thắt lưng và hạn chế tái phát. 

Phòng ngừa đau thắt lưng 

Châm cứu cũng là một phương pháp chữa đau lưng

Không có một cách nào sẽ ngăn ngừa đau lưng , nhưng bạn hãy tiến hành những bước sau để giảm nguy cơ đau thắt lưng của mình: 

• Duy trì trọng lượng thân thể cường tráng. 
• Tập thể dục đều đặn
• Nâng đỡ trọng lượng thân thể trên đôi chân chứ không phải trên lưng 
• Hãy chắc chắn rằng tư thế làm việc của bạn không làm bạn đau lưng thêm.